Czy funkcjonariusze mogą przerwać pauzę kierowcy w celu przeprowadzenia kontroli?

26 lutego 2020

Kontrole Inspekcji drogowej to dla kierowców ciężarówek chleb powszedni. Tymczasem zakres uprawnień funkcjonariuszy służb mundurowych oraz proces kontroli ciężarówek w dalszym ciągu rodzi wiele pytań. W tym artykule odpowiadamy na wszystkie nurtujące kierowców (i nie tylko) pytania.

Kto może przeprowadzać kontrole ciężarówek w Polsce?

Najczęściej kontrole ciężarówek na drodze przeprowadzają funkcjonariusze Inspekcji drogowej oraz policji. Jednak nie tylko, pojazdy mogą być skontrolowane również przez inne służby – Straż Graniczną, Służbę Celną oraz Krajową Administrację Skarbową.

Warto pamiętać, że zgodnie z art. 69 ustawy o transporcie drogowym funkcjonariusz ITD może przeprowadzić kontrolę tylko w tym przypadku, jeśli jest umundurowany (ten warunek nie dotyczy kontroli w firmie przewozowej), posiada legitymację służbową oraz odznakę identyfikacyjną oraz porusza się oznakowanym pojazdem. Ten ostatni warunek również nie dotyczy kontroli w przedsiębiorstwie.

Kontrola kierowców ciężarówek podczas pauz

Czas prowadzenia pojazdu ciężarowego oraz obowiązkowe przerwy są określone Rozporządzeniem nr 561/2006. Wielu kierowców powołuje się na zapisy Rozporządzenia, zgodnie z którymi truckerom ustawowo przysługuje określony czas odpoczynku od pracy. Niestety, przepisy te nie mają zastosowania w praktyce, ponieważ w kwestii kontroli kierowców podczas przerw istotne są dwa czynniki:

– powód, z jakiego powodu służby przeprowadzają kontrolę;

– rodzaj przerwy (pauzy);

Jesienią ubiegłego roku w mediach społecznościowych pojawiło się nagranie, zrobione przez kierowcę ciężarówki w Zielonej Górze. Pokazuje kontrolę funkcjonariuszy Straży Granicznej, do której doszło, gdy legitymowany kierowca miał właśnie przerwę. Wydarzenie to podzieliło branżę: czy Straż miała prawo przerwać odpoczynek kierowcy, czy też nie?

Zgodnie z opinią prawników, w wielu przypadkach funkcjonariusze mogą dokonywać kontroli o każdej porze i miejscu. Warto zaznaczyć, że kontrolę osobistą mogą przeprowadzić zawsze. I choć w tym przypadku kontrola powinna zostać przeprowadzona po ustaleniu miejsca z osobą kontrolowaną, dopuszczalne są przypadki, kiedy może do niej dojść w miejscu, w którym aktualnie jest kierowca, na przykład na parkingu dla ciężarówek.

Oprócz tego znaczenie ma typ pauzy. Istnieją dwa rodzaje pauz, traktowanych jako przerwy na odpoczynek: 30-minutowa po 6 godzinach pracy oraz 45-minutowa po 9 godzinach. Przerwy te mogą ulec skróceniu, pełnią również rolę dyżuru kierowcy. A podczas dyżuru służby mają prawo do kontrolowania pojazdów. Podobnie jest w przypadku innych służb, uprawnionych do przeprowadzania inspekcji. 

Warto zaznaczyć, że uprawnienia Straży Granicznej są dużo szersze, niż innych służb. I jakkolwiek ITD zazwyczaj nie kontroluje kierowców podczas odpoczynków, w polskim prawie nie ma przepisu, który by tego zabraniał.

Uprawnienia kontrolerów ITD

Uprawnienia funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego nie kończą się na prośbie o okazanie dokumentów. Podczas przeprowadzania kontroli mają oni  także prawo do:

– wejścia do pojazdu,

– kontroli zainstalowanych w pojeździe ciężarowym urządzeń pomiarowo-kontrolnych lub tachografu cyfrowego,

– kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego,

– dokonywania oględzin i zabezpieczania zebranych dowodów,

– zatrzymania karty kierowcy,

– przesłuchiwania kontrolowanego w charakterze strony.

Uprawnienia Straży Granicznej

Funkcjonariusze Straży Granicznej oprócz praktycznie wszystkich uprawnień policji w zakresie kontroli ruchu drogowego mają prawo do:

– legitymowania kierowców ciężarówek,

– sprawdzania dokumentów, wymaganych w związku z kierowaniem pojazdem ciężarowym,

– sprawdzania stanu technicznego i wyposażenia środków transportu,

– korzystania z urządzeń kontrolno-pomiarowych do badania ciężarówki, określenia jej prędkości, sprawdzania zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku,

– kontroli czasu pracy kierowców,

– kontroli dokumentacji, czyli dokumentów przewozowych, licencji, zezwoleń itd.

Dokumenty w kabinie ciężarówki – co trzeba mieć ze sobą?

Zgodnie z ustawą, aby uniknąć mandatu, kierowca ciężarówki powinien posiadać przy sobie następujące dokumenty:

– Prawo jazdy,

– dowód rejestracyjny, potwierdzenie opłaconego OC (posiadanie tych dokumentów nie jest obligatoryjne, jednak ich obecność w kabinie może skrócić czas trwania kontroli),

– wypis z uprawnień transportowych (zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji transportowej albo zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne),

– dokumenty dotyczące czasu pracy kierowcy (cała dokumentacja, związana z czasem pracy za dzień bieżący oraz 28 poprzednich dni, czyli wykresówki, karty kierowców, wydruki z tachografu, jeśli były wykonane etc.),

– dokumenty związane z ładunkiem (list przewozowy, CMR, WZ-ka lub inny dokument potwierdzający, jaki towar jest przewożony; w przypadku przewozów ADR transport jest sformalizowany). Warto zaznaczyć, że posiadanie tych dokumentów jest potrzebne zawsze. Komplet dokumentów o ładunku powinien być także w kabinie kierowcy przewożącego, na przykład, piach na budowę. 

Podsumowując należy stwierdzić, że zgodnie z przepisami polskiego prawa, służby mundurowe mogą kontrolować pojazdy ciężarowe podczas przerw kierowców, niezależnie od miejsca (np. parking dla ciężarówek) czy pory dnia. Przedstawiciele ITD zazwyczaj nie przeprowadzają kontroli podczas odpoczynku, choć prawo im tego nie zabrania. Straż Graniczna, ze względu na poważne powody, ma do tego prawo.

  • Giełda Transportowa Trans.eu
  • Ubezpieczenia Transportowe
  • Fundacja PolskieDzieci.org - Zdrowe i Racjonalne Odżywianie
  • Fundacja TruckersLife - Dbamy o zdrowie kierowców i bezpieczeństwo na drogach
  • Zyskaj Płynność Finansową - Karty Paliwowe, Finansowanie Leasingu, Zwrot VAT